Blog przyrodniczy o przyrodzie, ekologii i ochronie środowiska.

poniedziałek, 7 marca 2016

Badylarka

Autor: Dorota Przybylska

Jedno z najmniejszych zwierzątek z rodziny ssaków. Jest niewiele większa od dużej szczypawki .Dzięki swym niewielkim rozmiarom i chwytliwemu ogonkowi może się zwinnie wspinać po długich źdźbłach traw i trzcin.

Delikatna badylarka o żwawych i małych oczkach jest wraz z myszką górską najmniejszym gryzoniem w europie jej długi i chwytny ogon służy jako podparcie i pomaga utrzymywać równowagę ,dlatego też może używać wszystkich łapek do wspinania się i zbierania pożywienia.
Ciekawostką jest to że badylarka jest jedynym gryzoniem w europie ,który buduje gniazdo na ziemi i jako jedyny ma ogon chwytny .Będąc na wolności samiczki w ciąży bezlitośnie odganiają od siebie samców ,natomiast w niewoli potrafią znosić ich obecność .w niektórych regionach północnoniemieckich ,gdzie powietrze jest bardzo wilgotne ,występuje ciemniejszy podgatunek badylarki,MICROMYS MINUTUS SUBOBSCURUS.Jeśli badylarki żywią się tylko nasionami i ziarnem ,dzienna dawka pożywienia musi wynosić 30%procent ich ciężaru.

WIELKOŚĆ
Długość ciała waha się od 5cm do 7,5cm
ogon 5do 7 cm
Waga
Dorosłe osobniki w granicach 5-10g.
Rozmnażanie
Dojrzałość płciowa po 45 dniach
aktywność seksualna od marca do września ,długość ciąży 21 dni.Liczba młodych od 3-8 młodych w jednym miocie ,czasem 6 miotów w roku .
Tryb życia
Żyje samotnie w lecie aktywna głównie w nocy ,zimą aktywniejsza w dzień
Pożywienie
Nasiona trzcin i zbóż ,także owady
Długość życia
Na wolności do 18 miesięcy w niewoli do 5lat.
Środowisko
Badylarka wyszukuje miejsca wilgotne,gęsto zarośnięte trzciną,podmokłe łąki i mokradła porośnięte wysoką trawą brzegi potoków rzek.
Można ją spotkać w krzewach na skrajach dróg i szos lub w opuszczonych starych ogrodach.Zimę przeczekuje pod leżącą trzciną lub stogach słomy,ostre zimy przeczekuje w stodołach szopach i domach.
Samce znaczą swój teren o wielkości 400 metrów kwadratowych,samiczkom wystarcza o wiele mniejszy obszar.

ROZMNAŻANIE
Badylarki rozmnażają się łatwo i są zdolne do wydania na świat aż sześciu miotów w roku,w okresie miedzy kwietniem a wrześniem.
W każdym miocie jest od 3 do 8 młodych.Liczniejsze mioty bywają z sierpnia i września.
Młode pozostają w gnieździe 11 dni i bardzo szybko dojrzewają.Matka w tym okresie wychodzi szukać pożywienia,wracając regularnie do gniazda w celu nakarmienia młodych i wykonaniu niezbędnej ich higieny.Ciekawostką jest fakt iż zjada ich odchody by nie zwabiły do gniazda niepożądanych gości.Zaledwie po 2 dniach młode umieją sie chwytać i chodzą.
POŻYWIENIE
Jadłospis Badylarki jest bardzo urozmaicony.Zjada nasiona roślin owoce takie jak jagody,owady np.mole,gąsienice,koniki i chrząszcze.Badylarka nie jest wybredna żywi się tym co aktualnie jest w ofercie dostosowanej do pory roku.Na wiosnę ssaki te chętnie jedzą młode pąki drzew i krzewów lub świeże pędy.Oprócz nasion zjadają też rożne szkodniki np.mszyce.Spadź,którą wydzielają te owady jest dla Badylarek specjalnym przysmakiem.Ponieważ lubią słodycze jedzą też nektar z kwiatów.By dostać się do ziaren w kłosach wspinają się w górę po źdźbłach traw czy zbóż,podpierając się przy tym swym długim ogonkiem który omotują nawet wokół źdźbła utrzymując w ten sposób równowagę.Występują w europie na całej północy poza Skandynawią,na południu w regionie morza śródziemnego w Azji aż po północny wschód Syberii (Jakucja) na dalekim wschodzie w Korei,Japonii,na północy w Mongolii i Chinach.Gatunek ten nie jest chroniony,jednakże jego liczebność wciąż spada w związku z nowoczesną gospodarka rolną.

http://ssakiplazygady.blogspot.com/

Licencjonowane artykuły dostarcza Artelis.pl.

Morze Sargassowe - niepowtarzalny ekosystem

Autor: AROKIS

Całkiem niepodobnym do jakiegokolwiek miejsca na Ziemi, stanowiącym niepowtarzalny obszar, jest, tak zwane, Morze Sargassowe, umiejscowione na Oceanie Atlantyckim.

Zajmuje ono powierzchnię bliską Stanom Zjednoczonym Ameryki. Uplasowane jest wokół Bermudów sięgając za połowę oceanu w stronę wschodnią. Jego granice północną i południową można by określić wytyczając linie odpowiednio z Gibraltaru do Zatoki Chesapeake oraz z Dakaru na Haiti. Nazwę swoją zawdzięcza gronorostom Sargassum. To brązowe glony należące do kilku różnych gatunków. Powierzchniowy Prąd Zatokowy odrywa je z wybrzeży Wysp Antylskich i przez pół roku - do kilku lat - transportuje je do obrzeży Morza Sargassowego. Jednak podczas tej podróży duża część ich ginie na skutek kontaktu z zimnymi wodami podbiegunowymi w okolicy Nowej Anglii lub wyrzucenia na brzeg amerykański podczas sztormów. Według ocen naukowców ilość dopływających wodorostów nie była by w stanie w znaczący sposób zasilić całego obszaru. Zwłaszcza, że od obrzeża do wnętrza na ich podróż potrzeba następnych kilku lat. Dlatego też niektórzy skłaniają się ku twierdzeniu, że Morze Sargassowe stanowi integralny system ekologiczny przystosowany do samodzielnej egzystencji. Bez korzeni, bez uczepień zdolny jest przebywać stale w tym samym rejonie i rozmnażać się wegetatywnie. Miejsce, gdzie na oceanie nie ma prądów spychających wszystko w jakimś kierunku, przypomina jakby basen. Nie ma tu porywistych wiatrów, a silne prądy je tylko opasują. Naukowcy twierdzą, że niektóre gatunki poszczególnych roślin mogą tam żyć nawet do kilkuset lat. Woda jest tu mocno zasolona, gdyż nie dopływa słodsza z innych rejonów, a także nie dopływają góry lodowe. I wśród tych ponad dziesięciu milionów ton gronorostów żyje zbiorowisko najfantastyczniejszych zwierząt. Zwierząt jedynych na świecie.

Wędrujące z prądem gronorosty, jak okręty, wiozą ze sobą pasażerów: najróżniejsze drobne rybki, larwy, przytwierdzone do liści jaja, kraby, krewetki, ślimaki. Przed zwierzętami tymi postawione zostało niezwykle trudne zadanie - przystosowania się do nowych, całkiem innych niż dotychczasowe, warunków życia. Przyzwyczajone do przebywania w płytkich, przybrzeżnych wodach o rytmicznym ruchu fal, musiały sobie poradzić, by utrzymać się w wodorostach, jak na ratunkowej szalupie i nie opaść na odległe o cztery do sześciu kilometrów dno oceanu - w czarną otchłań śmierci. W znacznej większości stworzenia te nie były i nie są dobrymi pływakami. Ale czas robi swoje. Jedne gatunki wytworzyły specjalne narządy chwytne dla siebie lub też dla swoich jaj składanych na liściach gronorostów. Inne, jak np. latające ryby, budują zakamuflowane gniazda, gdzie składają swą ikrę. Wiele z nich stało się mistrzami mimikry, czyli maskarady pozwalającej wtopić się w otoczenie. I tak pewien bez skorupowy ślimak upodobnił się do otaczających go roślin, po których pełza - ma brązowe, bezkształtne ciało poznaczone jasnymi cętkami o czarnych obwódkach i pokryte fałdami skórnymi jak frędzlami. Rybka Petrophryne wygląda jak mocno brązowe gałązki występów listkowych gronorostów z ich złotawymi jagodami. Ba, nawet posiada białe plamki przypominające wapienne domki pierścienic. Wszystko, by samemu się ukryć i móc polować, aby żyć. Albowiem jest ona jednym z najgroźniejszych drapieżników tego rejonu.

Spore części Morza Sargassowego to czysta, pozbawiona roślinności woda. Zaś marynarskie opowieści o okrętach uwięzionych w wodorostach, o szkieletach żaglowców z załogą wymarłą z pragnienia, o przerdzewiałych frachtowcach, o których dawno słuch zaginął - to tylko opowieści fantastyczne bajarza pobudzone większą ilością wypitego grogu czy rumu. Działają na wyobraźnię słuchaczy, lecz mijają się z rzeczywistością.

Andrzej Arokis

www.domowezwierzadko.blogspot.com

kwatermistrz@poczta.onet.eu

Licencjonowane artykuły dostarcza Artelis.pl.

Limba – królowa gór

Autor: SYMBIOT

Limba, jak żadne inne drzewo, budziła zainteresowanie zarówno wśród artystów, jak i ludzi nauki. Zainteresowanie to znalazło odzwierciedlenie w twórczości literackiej, artystycznej i regionalnej, ale także w pracach przyrodniczych.

Limba (Pinus cembra L.) od dawna przyciąga uwagę. Wyraźnie stożkowate i nisko ugałęzione pnie limb z charakterystyczną walcowatą koroną tworzą niezwykły obraz. Jej rzadkość, niezwykła biologia i swoiste piękno powodowało, że opiewali ją młodopolscy poeci: Tetmajer, Kasprowicz, Asnyk. Limba pojawiła się też w rzeźbie, malarstwie i grafice. Wiara w lecznicze właściwości spowodowała, że produkowano z niej olejki limbowe, pozyskiwane przez wyciskanie lub destylację pędów. Do celów medycznych używano też drewna i kory. Do dziś w dalekiej tajdze nasiona limbowe, zwane orzeszkami, są elementem jadłospisu i sprzedawane są jako przysmak. W Polsce jest gatunkiem prawnie chronionym.

Historia limby pozostaje w związku ze zmianami klimatycznymi, które poprzedziły plejstoceńską epokę lodowcową. Na pograniczu trzeciorzędu i czwartorzędu, limba syberyjska wraz z innymi roślinami tajgi objęła swym zasięgiem środkową i zachodnią Europę. Powtarzające się w plejstocenie przemiany klimatu spowodowały powstanie przerwy zasięgowej i izolację europejskiego obszaru limby, co w konsekwencji doprowadziło do powstania cech odróżniających limbę syberyjską od europejskiej. Limby z obszaru europejskiego i syberyjskiego są różnie traktowane w literaturze. Niewątpliwie blisko spokrewnione, ze względu na długotrwałą izolację w oddalonych obszarach występowania, uznawane są często jako odrębne gatunki. Limba europejska występuje w dwóch głównych, stosunkowo nikłych wyspach zasięgowych: alpejskiej i karpackiej. Obraz zasięgu limby w Karpatach, silnie rozczłonkowany, nosi wyraźne cechy reliktowych wysp zasięgowych. Współcześnie porasta nie więcej niż czwartą część swych siedlisk przyrodniczych.

Najodpowiedniejszymi miejscami dla limb są siedliska na występach skalnych i wyniosłościach stoków i grzbietów, z których jest stale zwiewany śnieg i szybciej tam topnieje. Dodatkowo są to miejsca bronione skutecznie przed niszczącą siłą lawin i osuwisk kamiennych. Pod względem temperatury ma bardzo małe wymagania. Jej mrozoodporność sprawia, że może rosnąć na wysokościach, gdzie roczna średnia temperatura wynosi 0 °C. Starsze drzewa są odporne nie tylko na mróz, ale i na silne wiatry. Limba jest wyjątkowo odporna na wyładowania atmosferyczne, pomimo że drzewo to cechuje powstawanie przy uderzeniu piorunem tzw. „iskry wewnętrznej”, rozładowującej się pomiędzy warstwą kory i drewnem. Pomimo częstych uderzeń piorunów w limby tatrzańskie niejednokrotnie z kilkoma nawrotami, w to samo drzewo, „piorunowe” limby trwają przez dziesiątki i setki lat.

Na koniec warto wspomnieć o siewcach limby. Za rozsiewanie nasion limby w Alpach i Karpatach odpowiedzialne są głównie: orzechówka, wiewiórki oraz dzięcioły. W borach syberyjskich limba rozsiewana jest przez orzechówkę długodziobą, przystosowaną ewolucyjnie do otwierania znacznie większych szyszek. Zasobne w białko (20 %) i tłuszcz (60 %) nasiona są zjadane w tundrze nawet przez takie drapieżniki jak soból, kuna oraz norka syberyjka.

pracownia przyrodnicza

Licencjonowane artykuły dostarcza Artelis.pl.

Dwu czy czworonożne?

Autor: Jakub Jankowski

Dlaczego dinozaury chodziły na dwóch nogach, a inne na czterech? Odpowiedź jest prosta - sposób przemieszczania się związany był bezpośrednio z trybem życia.

Większość drapieżników poruszała się na tylnych kończynach, ponieważ potrzebowały przednich do chwytania i przytrzymywania zdobyczy. Inne dinozaury, na przykład wielkie roślinożerne zauropody w rodzaju diplodoka, były czworonożne, ponieważ ich ciężkie i wielkie ciało wymagało czterech podpór. Pewne dinozaury mogły się poruszać zarówno na dwóch, jak i na czterech nogach, w zależności od sytuacji. Podczas żerowania wędrowały zapewne w postawie czworonożnej, lecz gdy coś je zaniepokoiło, mogły rozglądać się czujnie po okolicy, stojąc tylko na tylnych nogach. Te dinozaury potrzebowały dłoni o specjalnej budowie, umożliwiającej zarówno podpieranie ciała, jak i chwytanie.

Stopa

Wczesny roślinożerny dinozaur zwany Scelidozaur ( Scelidosaurus ) miał mocny, nie do przegryzienia szczęką pancerz z kostnych guzów. Scelidozaur zawsze chodził na czterech nogach. Jego tylne stopy, silne i szerokie, dawały solidne oparcie dla ciężkiego ciała. Pierwszy palec był tak mały, że ledwo sięgał podłoża.

Rachityczne łapki

Przednie łapki potężnego tyranozaura ( Tyrannosaurus rex ) były zaskakująco małe w stosunku do reszty ciała. Przypuszcza się, że łapki tyranozaura, zbyt krótkie, aby służyć do polowania, były przydatne, gdy zwierzę podnosiło się z ziemi po spoczynku.

Dłoń wieloczynnościowa

Dłoń iguanodona przystosowana była do pełnienia kilku funkcji. Wielki, kolczasty kciuk stanowił oręż do obrony przed drapieżnikami. Trzy środkowe palce zakończone kostnymi kopytkami były używane tylko przy poruszaniu się, natomiast piąty palec służył do przytrzymywania pożywienia.

Jakub Jankowski

Licencjonowane artykuły dostarcza Artelis.pl.

Dinozaur czy ptak?

Autor: Jakub Jankowski

Czy ptaki są potomkami dinozaurów? Kiedyś naukowcy zdecydowanie odrzucali tę możliwość. Sądzono mianowicie, że dinozaury nie miały zrośniętego obojczyka (tzw. widełek) i nie mogły przekształcić się w ptaki, u których kość ta jest dobrze rozwinięta.

Widełki pomagają w utrzymaniu prawidłowej pozycji stawu skrzydłowego. Jednak teraz wiemy, że niektóre dinozaury - głównie mięsożerne - miały zrośnięty obojczyk. Dyskusja koncentruje się wokół słynnego archeopteryksa (Archaeopteryx lithographica), który żył około 140 milionów lat temu. Jest on mieszanką cech ptasich (np. pióra) i gadzich (np. zęby w szczękach). Pewien amerykański uczony dokładnie badał szczątki archeopteryksa i doszedł do wniosku, że zwierzę to ma ponad 20 wspólnych cech z drapieżnymi dwunożnymi dinozaurami z grupy celurozaurów, takimi jak celofyz. Tak więc powstaje pytanie czy archeopteryks był już ptakiem, czy tylko upierzonym dinozaurem? Czy współczesne ptaki są spokrewnione w prostej linii z dawno wymarłymi dinozaurami? Spór na ten temat trwa...

Okaz Berliński.

Do dzisiaj znaleziono tylko 5 szkieletów archeopteryksów i odcisk pojedynczego pióra (wszystkie okazy pochodzą z lagunowych osadów jury Bawarii). Najlepiej zachowany jest okaz przechowywany w Muzeum im. Humboldta w Berlinie. Odciski piór utrwaliły się dzięki szybkiemu przykryciu drobnoziarnistym osadem, który następnie przekształcił się w tzw. łupek litograficzny (używany niegdyś do litografii).

Podobieństwa

Tak jak małe mięsożerne dinozaury, archeopteryks miał długie wysmukłe szczęki z drobnymi zębami, szponiaste palce, cienką i ruchliwą szyję, długie nogi oraz krótki tułów. Przypuszczalnie był dobrym biegaczem, mogącym ścigać owady i jaszczurki, podobnie jak czyniły to współczesne mu małe dinozaury.

Jakub Jankowski

Licencjonowane artykuły dostarcza Artelis.pl.